Wat vertelt een sloot ons eigenlijk?
Wanneer wordt een gewone sloot ineens een leerplek? En wat gebeurt er als leerlingen hun laarzen aantrekken en zelf het water gaan onderzoeken?
Binnen het Practoraat Water & Bodem en de Blauwe Hotspot zoeken we naar manieren om water, bodem en omgeving tastbaar te maken voor leerlingen. Niet alleen vanuit boeken, maar juist buiten. Op plekken waar het ecosysteem zichtbaar wordt en waar leerlingen zelf kunnen ontdekken hoe alles met elkaar samenhangt.
Op onderzoek bij de sloot
Op een zonnige ochtend gingen de vmbo-guppies op pad voor zo’n onderzoeksmoment. Met laarzen aan en onderzoeksmaterialen in de hand stonden ze klaar bij een sloot op een boerenerf tussen de weilanden, nieuwsgierig naar wat het water hun zou vertellen.
Bij een sloot op een boerenerf tussen de weilanden namen de leerlingen hun eerste watermonsters. Ze onderzochten het nitraat- en fosfaatgehalte, belangrijke indicatoren voor de hoeveelheid voedingsstoffen in het water. Met buisjes in de hand en kleurenkaarten erbij vergeleken ze hun resultaten.
“Meer roze betekent meer nitraat,” fluisterde een van de guppies geconcentreerd.
Maar wat zeggen die uitkomsten eigenlijk over het landschap eromheen? En welke rol speelt het boerenerf in wat er uiteindelijk in de sloot terechtkomt?
Daarna keken de leerlingen naar de helderheid van het water. Met een speciale meetbuis ontdekten ze hoe helder, of juist hoe troebel, het water was. Dat roept meteen nieuwe vragen op: wat betekent het als licht minder diep in het water doordringt? Wat doet dat met waterplanten, met kleine waterdieren, met het hele ecosysteem?
Wat vertelt de omgeving?
Ook de algen in de sloot trokken de aandacht. Aan de waterkant zagen de leerlingen groene slierten en een dun laagje op het oppervlak.
Wanneer groeien algen eigenlijk sneller? En wat vertelt dat over de balans van voedingsstoffen in het water?
Tijdens het onderzoek merkten de leerlingen dat er niet alleen in het water van alles gebeurt. Ook de omgeving speelde een rol. Een ijsvogel schoot langs het water en tussen het kroos zagen ze kleine waterdiertjes. Even later verdween een kikker tussen het riet.
Daarnaast keken de leerlingen naar het landschap rondom de sloot. Ze zagen hoe het erf licht afloopt richting het water en hoe regenwater uiteindelijk in de sloot terechtkomt.
Welke invloed heeft het landschap op de waterkwaliteit? Hoe hangen bodem, water en biodiversiteit eigenlijk met elkaar samen?
Leren door te onderzoeken
Het zijn precies de vragen waar het Practoraat Water & Bodem en de Blauwe Hotspot ruimte voor willen maken: leren door te kijken, te meten, te onderzoeken en verbanden te leggen.
Aan het einde van de dag hadden de vmbo-guppies niet alleen resultaten verzameld, maar vooral nieuwe inzichten opgedaan. Ze zagen verbanden tussen het boerenerf en de sloot, tussen voedingsstoffen en algengroei en tussen troebel water en zonlicht.
En misschien nog wel de belangrijkste vraag van allemaal:
Wat gebeurt er met leren wanneer je het water niet alleen bestudeert, maar ook ervaart?